Esasü’l Kıyas – Fıkhi Kıyasın Esası: Tevkif
Hüccetülislâm Ebû Hâmid el-Gazzâlî’nin fıkıh usûlü alanında kaleme aldığı eserlerinden biri olan Esâsü’l-Kıyâs, kıyasın mahiyetini müstakil olarak incelemesi yönüyle fıkıh usûlü tarihinde eşsiz bir yere sahiptir.
Esasü’l Kıyas – Fıkhi Kıyasın Esası: Tevkif
Gazzâlî, ilmî kariyerinin zirvesindeyken yazdığı bu eserde, kıyasın esasını teşkil eden şeyin “tevkîf” mi, yoksa “re’y” mi olduğu sorusuyla yüzleşmiş ve gerek İslam düşünce tarihinin erken dönemlerinde gerekse kendi döneminde kimi marjinal düşünce akımlarınca iddia edildiği gibi, kıyasın salt re’ye (indî görüş) dayanan bir akıl yürütme biçimi olmadığını, aksine onun her yönüyle tevkîfe (şer‘î bildirim) dayalı bir yöntem olduğunu göstermeye çalışmıştır.
Esâsü’l-Kıyâs, 1993 yılında Fehd b. Muhammed es-Sedhân tarafından neşredildikten sonra, Batı’da İslâm düşüncesi üzerine araştırmalar yapan akademisyenlerin ilgisine mazhar olmuş ve lisansüstü çalışmalar çerçevesinde tercüme edilip değerlendirilmiş, ayrıca hakkında çeşitli makaleler yazılmıştır. İslâm coğrafyasında es-Sedhân’ın söz konusu neşri ve onun girişinde yer alan incelemesi dışında, eser üzerine kaleme alınan ilmî bir çalışmaya rastlanamamıştır. Bu çevirinin İslamî ilimler, özellikle de fıkıh usûlüyle iştigal eden araştırmacılar nezdinde Esâsü’l-Kıyâs’a olan akademik ilginin hak ettiği düzeye gelmesine vesile olması ümit edilmektedir.
Çeviride Esâsü’l-Kıyâs’ın günümüze ulaştığı bilinen tek yazma nüshası olan ve Süleymaniye Kütüphanesi, Hacı Beşir Ağa 650 numarada kayıtlı nüsha ile es-Sedhân’ın bu yazma üzerinden yaptığı neşri esas alınmıştır. Eserin orijinal dili çoğunlukla girift ve karmaşık olduğundan metnin Türk okuru için anlaşılır kılınması amacıyla köşeli parantez içinde ilave açıklamalar yapılmış ve pek çok yerde “son not” şeklinde açıklayıcı notlara yer verilmiştir. Eser Bayram Pehlivan tarafından yayına hazırlanmıştır.
| Biçim | Ciltli |
|---|---|
| Çeviri | Bayram Pehlivan |
| Dil | Türkçe |
| Sayfa Sayısı | 214 |
| Türü | Fıkıh |
| Yayın Yılı | 2019 |
| Yayınevi | Yazma Eserler Kurumu |
| Yazar | Ebu Hamid El-Gazzali |
Sadece bu ürünü satın almış olan müşteriler yorum yapabilir.
"Esasü’l Kıyas - Fıkhi Kıyasın Esası: Tevkif", İslam hukukunda (fıkıh) önemli bir yer tutan kıyas yönteminin dayandığı temelleri ve esasları ele alan bir eserdir. Kıyas, İslam hukuku içerisinde naslarda (Kur’an ve Sünnet) doğrudan hüküm bulunmayan meselelerin çözümünde kullanılan önemli bir ictihad yöntemidir. Kitap, kıyasın teorik temelini oluşturan tevkif kavramını derinlemesine inceler ve İslam hukukundaki rolünü açıklamayı amaçlar.
Kitabın İçeriği ve Özeti:
- Kıyasın Tanımı ve Önemi:
- Kıyas, naslarda hüküm bulunmayan meseleleri, benzerlik veya ortak illeti olan bir asıl meseleye kıyaslayarak hükme bağlama yöntemi olarak tanımlanır.
- Kitap, kıyasın fıkhi hüküm çıkarmadaki önemini ve İslam hukukundaki yerini detaylandırır.
- Özellikle İslam toplumunda karşılaşılan yeni durumlara ve sorunlara çözüm getirmek için kıyasın nasıl kullanıldığı açıklanır.
- Tevkif Kavramı:
- Tevkif, İslam hukukunda şer’i hükümlerin Allah’ın iradesine ve naslara dayalı olması gerektiği anlayışını ifade eder.
- Kitap, kıyasın tevkif ilkesine dayandığını ve bunun kıyasın meşruiyetini nasıl sağladığını açıklar.
- Tevkifin, İslam hukukunun sabitliği ile ictihadın değişkenliği arasındaki dengeyi koruduğuna dikkat çekilir.
- Kıyasın Unsurları:
- Eserde, kıyasın dört temel unsuru ele alınır:
- Asıl: Hükmü nasla sabit olan mesele.
- Fer’: Hakkında hüküm verilecek yeni mesele.
- İlliyet: Asıl ve fer’ arasındaki ortak bağ veya hüküm sebebi.
- Hüküm: Asıl meseledeki hükmün fer’e uygulanması.
- Her bir unsur detaylı bir şekilde açıklanır ve kıyasın geçerliliği için bu unsurların nasıl sağlanması gerektiği tartışılır.
- Eserde, kıyasın dört temel unsuru ele alınır:
- Kıyas ve Diğer Deliller:
- Kıyasın, Kur’an, Sünnet ve icma gibi diğer şer’i delillerle ilişkisi ele alınır.
- Kitap, kıyasın bu delillere dayalı olarak nasıl bir yöntem geliştirdiğini ve onların sınırları içinde nasıl çalıştığını açıklar.
- Farklı mezheplerin kıyasa yaklaşımı ve kıyasın uygulanma biçimindeki farklılıklar tartışılır.
- Kıyasın Meşruiyeti ve Eleştirileri:
- Kitap, kıyasın İslam hukukundaki meşruiyetini, Kur’an ve Sünnet’ten getirilen delillerle savunur.
- Özellikle Hanefî ve Şafiî gibi mezheplerin kıyasa verdiği önem ile Zahirî mezhebin kıyasa yönelik eleştirileri karşılaştırılır.
- Zahirî mezhebinin, nasların dışına çıkmayı reddederek kıyas yöntemine getirdiği eleştiriler üzerinde durulur.
- Kıyasın Uygulama Örnekleri:
- Eserde, kıyasın pratikte nasıl kullanıldığına dair örnekler sunulur. Örneğin:
- Sarhoş edici maddelerin hükmü, şarabın haram olması üzerinden kıyaslanarak açıklanır.
- Modern ticari işlemlerin hükümleri, klasik ticaret ve alışveriş kaideleri üzerine kıyaslanır.
- Eserde, kıyasın pratikte nasıl kullanıldığına dair örnekler sunulur. Örneğin:
Eserin Amacı:
- Kıyasın teolojik ve hukuki temellerini açıklamak, bu yöntemin dayandığı tevkif ilkesini detaylandırmak.
- Fıkhi kıyasın İslam hukukundaki rolünü teorik ve pratik boyutlarıyla ele almak.
- İslam hukukunda kıyasın meşruiyetini ve önemini savunmak.
Eserin Önemi:
- İslam hukukunun temel yöntemlerinden biri olan kıyasın derinlemesine anlaşılmasını sağlar.
- Tevkif ilkesi gibi kıyasın meşruiyetinin temel dayanağını açıklayarak İslam hukukçuları için önemli bir teorik kaynak sunar.
- Mezhepler arasındaki kıyas farklılıklarına ışık tutarak İslam hukuku içindeki çeşitliliği gözler önüne serer.
Genel Değerlendirme:
"Esasü'l Kıyas - Fıkhi Kıyasın Esası: Tevkif", kıyasın teorik çerçevesini ve uygulamadaki rolünü anlamak isteyenler için temel bir eserdir. Eser, kıyasın hem geleneksel İslam hukukundaki önemini hem de modern meselelerde nasıl kullanılabileceğini tartışır. İslam hukukunda metodolojiyi ve ictihadı anlamak isteyenler için kıymetli bir kaynak niteliğindedir.
Değerlendirmeler
Filtreleri temizleHenüz değerlendirme yapılmadı.