Hada’iku’l Haka’ik Fi Tekmileti’ş Şaka’ik – Nev’izade Atayi’nin Şaka’ik Zeyli
Taşköprîzade Ahmed Efendi’nin (ö. 968/1561) Arapça olarak 965/1558 yılında kaleme aldığı eş-Şakâ’iku’n-Nu‘mâniyye fî ‘Ulemâi’d-Devleti’l-Osmâniyye adlı biyografi eseri Osmanlı devletinin kuruluşundan eserin telif tarihine kadar her padişah dönemini ayrı bir tabakada inceler.
Hada’iku’l Haka’ik Fi Tekmileti’ş Şaka’ik – Nev’izade Atayi’nin Şaka’ik Zeyli
On tabakada toplam 521 biyografi ölüm tarihlerine göre sıralanarak verilmiştir. Ulema arasında dönemin düşünür ve hekimleri de yer almıştır. Eserde şahısların öğrenimleri, mesleki kariyerleri, talim ve irşad faaliyetlerinin yanı sıra eserlerine de yer verilmiştir.
Taşköprîzâde’nin vefatından sonra eser defalarca Osmanlı Türkçesine tercüme edildiği gibi esere onun bıraktığı yerden itibaren devam eden ve birbirini tamamlayan müteselsil zeyiller de yazılmıştır. Türkçe olarak kaleme alınan zeyillerin ilki ve en kapsamlısı Nev‘îzâde Atâyî’nin (ö.1045/1635) Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakâ’ik adlı eseridir.
Kurumumuz tarafından Prof. Dr. Derya Örs’ün editörlüğünde başlatılan “Şakâ’ik-ı Nu‘mâniyye Çeviri ve Zeyilleri Projesi” kapsamında yayınlanan Atâyî Zeyli, Şakâ’ik’ın bıraktığı yer olan Kânûnî Sultan Süleyman döneminden Sultan IV. Murad devrinin ortalarına kadar gelmektedir. Her biri bir hükümdara tekabül eden sekiz tabakayı kapsayan eserde çoğunluğu hacimli 1133 biyografi yer almaktadır.
Eser, Dr. Suat Donuk tarafından üç yazma nüshasının karşılaştırılmasıyla yayına hazırlanmıştır. İki cilt olarak basılan eserin sonunda üç adet de dizin yer almaktadır. Bunların ikisi eserdeki biyografi başlıklarıyla sınırlı olup birincisi isme, ikincisi nisbeye göre tanzim edilmişken üçüncü dizin metinde geçen tüm şahıs isimlerinin yanısıra, yerleşim yeri (şehir, kasaba, köy), mimari yapı (medrese, cami, zaviye), coğrafi bölge, vb. tüm özel isimleri içermektedir.
| Adet | 2 Cilt |
|---|---|
| Dil | Osmanlı Türkçesi |
| Hazırlayan | Suat Donuk |
| Sayfa Sayısı | 3227 |
| Türü | Biyografi |
| Yayın Yılı | 2017 |
| Yayınevi | Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı |
| Yazar | Nev’izade Atai |
Sadece bu ürünü satın almış olan müşteriler yorum yapabilir.
"Hada'iku'l Haka'ik Fi Tekmileti'ş Şaka'ik", Osmanlı dönemi alimlerinden Nev‘izade Atayi tarafından yazılmış, biyografik bir eser olup, Taşköprizade Ahmet Efendi’nin ünlü eseri "Şaka'ik-i Nu'maniyye"nin bir zeyli (ekleme veya tamamlayıcı kısmı) olarak kaleme alınmıştır. Eser, Osmanlı toplumunda alimler, sufiler ve din adamlarının biyografilerini içeren önemli bir kaynak niteliğindedir.
Kitabın İçeriği ve Özeti:
- Şaka'ik-i Nu'maniyye’nin Devamı:
- Taşköprizade’nin eseri, 15. yüzyıl sonlarına kadar olan dönemde Osmanlı ilim ve tasavvuf dünyasında önemli şahsiyetlerin biyografilerini ele alır.
- Atayi’nin eseri ise 16. yüzyıldan 17. yüzyılın ortalarına kadar yaşamış önemli şahsiyetlerin biyografilerini içerir.
- Osmanlı Alim ve Sufi Çevreleri:
- Eserde, Osmanlı Devleti’nin çeşitli bölgelerinde yaşamış ve ilim, tasavvuf, edebiyat ve devlet yönetiminde iz bırakmış şahsiyetlerin hayat hikayeleri anlatılır.
- Özellikle tasavvuf çevreleri ve sufilerin etkisi üzerinde durulmuştur.
- Kapsam ve Metodoloji:
- Atayi, biyografileri derlerken genellikle anekdotlara, kişisel gözlemlerine ve güvenilir yazılı kaynaklara başvurmuştur.
- Şahısların ilmi, dini ve ahlaki yönleri detaylandırılmış; onların eserleri ve hizmetleri vurgulanmıştır.
- Edebi ve Tarihi Bir Kaynak:
- Kitap yalnızca biyografik bir derleme değil, aynı zamanda dönemin Osmanlı toplumuna, ilim ve tasavvuf dünyasına ışık tutan önemli bir tarih kaynağıdır.
- Dil ve üslup açısından Nev‘izade Atayi’nin zarif ve akıcı anlatımını yansıtır.
- Eserde Yer Alan Kişiler:
- Osmanlı uleması (alimler), fakihler (hukukçular), müderrisler (öğretmenler) ve mutasavvıflar (sufi önderleri) gibi farklı mesleklerden pek çok şahsiyetin biyografisi bulunmaktadır.
- Bu şahıslar arasında Osmanlı padişahlarının danışmanları, meşhur şeyhler ve dönemin toplumunu etkileyen yazarlar da vardır.
Eserin Önemi:
- Hada'iku'l Haka'ik, Osmanlı biyografi yazıcılığında önemli bir yer tutar ve Şaka'ik geleneğini sürdüren eserlerden biridir.
- Osmanlı alimlerinin, sufilerinin ve diğer entelektüel kesimlerinin hayat hikayelerini ve fikir dünyalarını öğrenmek için birincil kaynak olarak kabul edilir.
- Ayrıca, Atayi’nin kullandığı edebi üslup ve tarih yazıcılığındaki titizliği, eseri edebi ve tarihsel açıdan da değerli kılar.
Tarihsel Perspektif:
Bu eser, Osmanlı kültür ve medeniyet tarihine dair önemli bilgiler sunarken, aynı zamanda toplumun entelektüel dokusunu anlamak için de vazgeçilmez bir kaynaktır. Şaka'ik zeyilleri arasında en tanınmış olanlardan biridir ve geniş biyografik kapsamıyla dönemin sosyo-kültürel yapısını ayrıntılı şekilde gözler önüne serer.
Değerlendirmeler
Filtreleri temizleHenüz değerlendirme yapılmadı.