İmam Eş’ari’nin Kelam Düşüncesi

İmam Eş’ari’nin Kelam Düşüncesi

Eş‘arî, yaşadığı entelektüel dönüşümün ardından Mu‘tezile karşısında cedelî açıdan zayıf duran Ehl-i sünnet düşüncesini kelâmî metotla savunma görevini üstlenir. Onun mezhebinin kendisinden sonra Şâfiîler ve Mâlikîler’in yanı sıra bazı Hanefî ve Hanbelî âlimleri tarafından da benimsenerek Ehl-i sünnet’in büyük bir kolu haline gelmesinde, nakil ile aklı birleştiren mûtedil bir metot kullanmasının rolü büyüktür.

Kelâm ilminin konularını “temel meseleler” (celîlü’l-kelâm) ve “ayrıntılı meseleler” (dakīku’l-kelâm) olmak üzere iki kısımda ele alan Eş‘arî’nin celîlü’l-kelâm sahasında Mu‘tezile, Cehmiyye ve Hâriciyye gibi çeşitli İslâm mezhepleriyle mücadele ederken dakīku’l-kelâm konularında ise daha çok ulûhiyyet ve nübüvveti inkâr eden yabancı fikir akımlarını hedef aldığı görülür.

Bu kitap, Eş‘arî’nin daha çok Mu‘tezile’ye dayanan bir bilgi ve varlık anlayışı ile Ehl-i sünnet kelâm düşüncesini şekillendirmedeki başarısının arka planına ışık tutmaktadır.