Mehmed Esad Yesari – Nasta‘lik Hat Meşkleri

Mehmed Esad Yesari – Nasta‘lik Hat Meşkleri

Kara Mahmud Ağa’nın oğlu ve sağ tarafı felçli, sol tarafi da râ’şeli- olarak İstanbul’da dünyaya gelen Mehmed Esad Efendi, eskilerin “kudretin ibreti” dedikleri bir yaradılışa sâhiptir. O illetli vücuduyla ta’lik hattında yeni bir devir başlatmıştır.

Veliyüddin Efendi’nin, onun hâline bakarak bir şey ummayıp da reddetmesi üzerine, Dedezâde Mehmed Efendi’ye devâma başlayan ve çalışmalarıyla ilk haftadan îtibâren hocasını şaşırtan Es’ad Efendi 1167/1754’te icâzet aldı, icâzet cemiyetine gelen Veliyüddin Efendi’nin “Bu şerefe biz nâil olacaktık; hayfa ki elimizle kaçırdık”, bir başka defâ da “Cenâb-ı Hak, bu zâtı bizim enf-i istikbârımızı (kibirlenen burnumuzu) kırmak için göndermiştir” dediği naklolunmaktadır.

Yesârî Esad Efendi, önceleri tamamen cimad yolunda yazıyorken 1190/1776’dan îtibâren üslûbunda değişiklik görülmeye başladı ve bunun neticesi ta’lik hattında Osmanlı tavrı ortaya çıktı. Yeni üslubunun en parlak devresini 1196/1782-1200/1786 yılları arasında yaşayan Yesârî Efendi, Sultan III. Mustafa zamanında Saray-ı Hümâyun’a hat muallimi olmuştur.

Odadan odaya sepet içinde götürülecek kadar ufak tefek vücûdu ve hasta hâliyle, 1206/1792’de oğlu Mustafa İzzet Efendi’nin refâkatinde Hac farizasını yerine getiren Yesarî Esad Efendi, son zamanlarında artan rahatsızlıklarıyla, 11 Receb 1213/19 Aralık 1798’de vefat ederek Fatih’in Gelenbevi semtindeki bir küçük kabristana defnolundu. Oğlunun kabri de aynı yerdeyken, bugün her ikisi de yolun altında kaybolmuştur; lâkin kitâbeleri Fatih Câmii hazîresine nakledilmiştir.

Kıtca, murakkaca, levha ve kitabe (Fatih Tür besi kapı içi, Üsküdar Hacı Selim Ağa Kütüp hanesi kapısı, Topkapı Sarayı dahili, Aynalıkavak Kasrı…) olarak, Osmanlı ta’lik hattının devrindeki en mûtenâ ve muteber örneklerini yazan Yesârî Esad Efendi’nin ders verdiği talebe adedi o kadar çoktur ki kapısında oturup gelenlere âhârlı meşk kâğıdı satan Kadri isimli bir kâğıtçının geçimini bu yolla temin ettiği bilinir.

Yetiştirdiklerinden Yesârîzâde Mustafa İzzet ve Arapzâde Sa’dullah efendilerin eserleri de bu kitapta görülebilir. Ayrıca, Mir Emin (1171/1758-1224/1809) ve Mehmed Şehabeddin isimli iki talebesi de zikre değer hattatlardandır.