Zübdetü’t Tevarih – Osmanlı Tarihi (1299-1595)
Tarih sahasında kaleme aldığı eserlerle tanınan Seyyid Lokmân (ö. 1601’den sonra), II. Selim devrinde başladığı şehnâmecilik görevini 26 sene boyunca sürdürmüştür.
Zübdetü’t Tevarih – Osmanlı Tarihi (1299-1595)
Şehnâme yazımına ilave olarak Topkapı Saray Kütüphanesi’nde bulunan ve esas adı Zübdetü’t-Tevârîh olan Tûmâr-ı Hümâyûn’a bırakıldığı yerden devam etmesi emredilmiştir. Bu emir üzerine Seyyid Lokmân, vuku bulan olayları tespit ederek Tûmâr-ı Hümâyûn’a ilave etmeye başlamıştır. Bu ilaveleri temize çektiği bir nüshayı Hoca Sâdeddin Efendi görerek beğendiğini ifade etmiş ve bir nüsha da kendisi için talep etmiştir. Sâdeddin Efendi’ye sunduğu ve Tûmâr-ı Hümâyûn’daki nesebnâme bölümünün son derece özet olarak yer aldığı bu nüshaya Seyyid Lokmân Mücmelü’t-Tûmâr adını vermiştir.
Seyyid Lokmân daha sonra, nesebnâme bölümü de dâhil olmak üzere Tûmâr-ı Hümâyûn’un kitap formundaki versiyonlarını hazırlatmış, bunlara saray nakkaşhanesinde yaptırdığı çok sayıda minyatürü ilave etmiş ve bu nüshaları Sultan III. Murad, Veziriazam Siyavuş Paşa ve Dârüssaâde Ağası Mehmed Ağa’ya sunmuştur. Tûmâr-ı Hümâyûn gibi bu üç nüsha da yine Zübdetü’t-Tevârîh ismini taşımaktadır.
Seyyid Lokmân’ın tomardaki Osmanlı tarihine hangi tarihten itibaren devam ettiği hususu, Mücmelü’t-Tûmâr’ın bir nüshasında kayıtlı bilgiden yola çıkılarak tespit edilmiştir. Buna göre Kanûnî’nin son yedi yılı ile II. Selim ve III. Murad dönemlerinin tamamını kapsayan, Osmanlı tarihinin vekâyinâme üslubuyla yazılmış 35 yıllık bu çok önemli bölümü Seyyid Lokmân’ın bizzat kendi kaleminden çıkmıştır.
Dr. İbrahim Pazan tarafından yayına hazırlanan ve 1299-1595 yılları arasını kapsayan Zübdetü’t-Tevârîh için TSMK, III. Ahmed Kitaplığı 3599 numarada kayıtlı tomar şeklindeki nüsha esas alınmış ve yurtiçi ve yurt dışında tespit edilen diğer nüshalarla da edisyon-kritik yapılmak suretiyle eserin tenkitli metni araştırmacıların istifadesine sunulmuştur.
| Biçim | Ciltli |
|---|---|
| Hazırlayan | İbrahim Pazan |
| Sayfa Sayısı | 623 |
| Türü | Araştırma/İnceleme |
| Yayın Yılı | 2022 |
| Yayınevi | Yazma Eserler Kurumu |
| Yazar | Seyyid Lokman |
Sadece bu ürünü satın almış olan müşteriler yorum yapabilir.
"Zübdetü't-Tevarih", Osmanlı tarihinin erken dönemlerinden başlayarak 1299-1595 yıllarını kapsayan önemli bir tarih kitabıdır. Eser, Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluşundan 16. yüzyılın sonlarına kadar olan süreci ele alır ve dönemin siyasi, askeri ve kültürel gelişmelerini kronolojik bir şekilde anlatır. Yazarı Seyyid Lokman olup, eser Osmanlı tarihçiliğinde özgün ve önemli bir kaynak olarak kabul edilir.
Kitabın İçeriği ve Özeti:
- Osmanlı’nın Kuruluş Dönemi (1299-1453):
- Osman Gazi’den Fatih Sultan Mehmet’e kadar Osmanlı padişahlarının biyografileri ve dönemlerinde gerçekleşen önemli olaylar anlatılır.
- Osmanlı Beyliği’nin kuruluş süreci, Bizans ve Anadolu beylikleri ile mücadeleler ve Osmanlı Devleti’nin ilk genişleme hamleleri detaylandırılmıştır.
- 1453 yılında İstanbul’un fethi, Osmanlı’nın imparatorluk haline gelmesinin dönüm noktası olarak ele alınır.
- Klasik Dönem (1453-1520):
- Fatih Sultan Mehmet ve II. Bayezid dönemleri incelenir. Bu dönemdeki siyasi istikrar, merkezi yönetim ve fetihler hakkında bilgi verilir.
- Osmanlı’nın Balkanlar, Doğu Avrupa ve Anadolu’daki etkisi vurgulanır.
- Kanuni Sultan Süleyman ve Altın Çağ (1520-1566):
- Kanuni Sultan Süleyman döneminde yaşanan askeri başarılar, adalet reformları ve Osmanlı’nın zirveye ulaşması ele alınır.
- Mohaç Meydan Muharebesi, Viyana Kuşatması, Preveze Deniz Zaferi gibi büyük olaylar detaylandırılır.
- Kanuni’nin yönetimindeki kültürel gelişmeler ve Osmanlı topraklarının en geniş sınırlarına ulaşması anlatılır.
- Gerileme Öncesi Dönem (1566-1595):
- Sultan II. Selim ve III. Murad dönemlerinde Osmanlı’nın iç ve dış politikada karşılaştığı zorluklar, isyanlar ve artan mali sorunlar ele alınır.
- Kıbrıs’ın fethi (1571) ve ardından İnebahtı Deniz Muharebesi’nde alınan yenilgi gibi olaylar, Osmanlı’nın dengeleri koruma çabalarını yansıtır.
- Siyasi ve Sosyal Gelişmeler:
- Eserde sadece savaşlar değil, Osmanlı’nın sosyal, ekonomik ve kültürel yapısı da incelenmiştir.
- Ulemanın rolü, sanatın gelişimi, vakıfların etkisi ve dönemin günlük yaşamına dair bilgiler sunulmuştur.
- Kronolojik Anlatım ve Zengin Üslup:
- Eserde olaylar kronolojik bir sırayla ele alınmış, tarih yazıcılığı açısından hem akıcı hem de bilgi verici bir üslup kullanılmıştır.
- Osmanlı padişahlarının başarıları ve kişisel özellikleri detaylı bir şekilde tasvir edilmiştir.
Eserin Önemi:
- "Zübdetü't-Tevarih", Osmanlı tarih yazıcılığında vakayiname türüne önemli bir katkı yapar ve Osmanlı’nın siyasal ve askeri başarılarını kaydetmek için yazılmıştır.
- Seyyid Lokman, eseri hazırlarken hem yazılı kaynaklardan hem de saray çevresindeki sözlü anlatımlardan yararlanmıştır.
- Eser, Osmanlı tarihini öğrenmek isteyenler için hem bir kronik hem de ansiklopedik bir bilgi kaynağı niteliğindedir.
Genel Değerlendirme:
Bu eser, Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluştan yükseliş dönemine kadar geçen süreci anlamak için vazgeçilmez bir kaynaktır. İçeriği, Osmanlı yönetim anlayışını, devletin sosyal yapısını ve kültürel atmosferini detaylı bir şekilde ortaya koyar. Ayrıca, dönem tarihçiliğinde kullanılan zengin edebi üslubu ile hem tarihsel hem de edebi bir değere sahiptir.
Değerlendirmeler
Filtreleri temizleHenüz değerlendirme yapılmadı.